Liderzy kluczowych instytucji finansujących polską naukę i innowacje przygotowali wspólny pakiet rekomendacji dla władz państwowych. Ich przesłanie jest jednoznaczne: system finansowania i komercjalizacji badań wymaga skoordynowanych działań, a nie jedynie doraźnych korekt w pojedynczych agencjach. Dokument z postulatami trafił już do najważniejszych osób w państwie.
17 lutego 2026 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie odbyła się konferencja „Nauka dla społeczeństwa i gospodarki: publiczne finansowanie badań i innowacji w Polsce”. Głównym punktem programu była debata, która zjednoczyła liderów kluczowych instytucji z tego obszaru. Wydarzenie umożliwiło także wymianę doświadczeń i spostrzeżeń z naukowcami, samorządowcami i przedsiębiorcami.
Efektem tych rozmów jest wspólne stanowisko przekazane Prezydentowi RP, Premierowi oraz Marszałkom Sejmu i Senatu.
Kto podpisał się pod rekomendacjami
W wypracowaniu rekomendacji udział wzięli szefowie najważniejszych instytucji finansujących badania i innowacje w Polsce:
- prof. dr hab. Krzysztof Pyrć - prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej,
- Krzysztof Gulda - prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP),
- prof. dr hab. Krzysztof Jóźwiak - dyrektor Narodowego Centrum Nauki,
- prof. dr hab. Jerzy Małachowski - dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju,
- dr Wojciech Karczewski - dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej oraz
- Piotr Kędra - dyrektor inwestycyjny w PFR Ventures.
Kluczowe rekomendacje zawarte w dokumencie to:
- Priorytetyzacja realnej wartości. Ewaluacja jednostek naukowych powinna wzmacniać realną jakość naukową oraz wpływ na społeczeństwo i gospodarkę, a nie opierać się na punktach pośrednich takich jak liczba patentów, publikacji czy cytowań. Ewaluacja powinna być prowadzona przez osoby niebędące częścią systemu - ekspertów zagranicznych.
- Talenty. U podstaw każdej zmiany i przełomu stoi człowiek. Trzeba wspierać talenty i promować brain circulation zamiast brain drain oraz zachęcać najlepszych, aby prowadzili swoje badania i rozwijali firmy w Polsce.
- Różnorodność. Należy w pełni wykorzystać pulę dostępnych w ekosystemie talentów poprzez wzmacnianie różnorodności oraz zwiększanie udziału kobiet - także w rolach zarządczych, liderskich i strategicznych.
- Ekosystem zamiast silosów. Powstawanie innowacji technologicznych jest efektem funkcjonalnego ekosystemu, w którym wysokiej jakości badania mają szansę na rozwój w kierunku badań aplikacyjnych, komercjalizacji i skalowania. Konieczne jest stworzenie logicznego i pełnego łańcucha finansowania.
- Stabilne i systematyczne zwiększanie nakładów na badania i rozwój. Jest to kluczowe, ponieważ zapewnia środki na długofalowe projekty, rozwój zespołów i infrastrukturę, bez których nie powstają przełomowe odkrycia. Pozwala przekładać wyniki badań na innowacje i realne korzyści dla gospodarki oraz społeczeństwa.
- Finansowanie projakościowe i przewidywalne. Konieczne jest efektywne, nastawione na jakość finansowanie wszystkich elementów ekosystemu - w tym badań podstawowych. Finansowanie badań podstawowych nie powinno być rozpatrywane w oderwaniu od kolejnych etapów, ale jako nieodzowna część komercjalizacji. Wieloletnia przewidywalność systemu pozwoli budować jakość i długoterminowo przyciągać talenty.
- Otwarcie na projekty high-risk, high-gain. Zwiększenie poziomu innowacyjności badań w Polsce, szczególnie rozwojowych, musi w znacznie większym niż dotychczas stopniu stawiać na projekty wysokiego ryzyka. Ich realizacji nie może wiązać się z groźbą zwrotu środków w przypadku nieosiągnięcia zamierzonych celów, takich jak komercjalizacja czy odpowiednio wysoki poziom TRL.
- Zamknięcie luki wdrożeniowej. Konieczne jest domknięcie luki między laboratorium a rynkiem poprzez instrumenty typu proof-of-concept (PoC) oraz wsparcie kompetencyjne. Niezbędna jest koordynacja badań podstawowych z PoC, finansowaniem rozwoju i mentoringiem — najlepiej w modelu łączącym zasoby uczelni i instytutów z ekosystemem VC.
- Mniej biurokracji, więcej elastyczności. Nadmierna kontrola każdego elementu usztywnia proces tworzenia, a proces twórczy nie jest procesem administracyjnym. Przerost administracji odbiera systemowi niezbędną elastyczność i promuje wypełnianie wytycznych zamiast generowania technologii oraz mierzalnych rezultatów.
- Globalna ambicja. Prawdziwa innowacja jest globalna i wymaga globalnej przewagi. Wsparcie powinno na każdym etapie priorytetyzować badania i innowacje skalowalne globalnie, a nie lokalnie.
- Komunikacja społeczna i realny wpływ. Powinniśmy wzmacniać rozumienie roli nauki w nowoczesnym społeczeństwie i konkurencyjnej gospodarce. Promocja nie zastąpi jednak produktu — trzeba zadbać, aby korzyści z badań i innowacji miały wymiar realny i mierzalny.
Pełna treść dokumentu znajduje się tutaj.